We hebben 9 gasten en geen leden online

Unieke bezoekers

4082336
Vandaag
Gisteren
Deze week
Tot en met vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles vanaf 13-11-2012
171
1831
2002
4067472
43162
51437
4082336
Uw IP 54.166.150.10
Server Time: 2017-10-24 03:51:09

Hoe het zit met al die druivigheid

 

Druivenrassen zijn er duizenden. Zo’n 10.000 variëteiten, verspreid over de globe. In Europa horen ze tot de Vitis Vinifera-stam. Alleen al in Italië zijn er dik 375, in Frankrijk meer dan 200, in Spanje 84 en in Duitsland evenveel als in de Verenigde staten: 76. Hoe zijn die ontstaan, wie zijn de ouders en hoe smaakt de wijn van die druiven? Dat is nu geboekstaafd in het omvangrijke werk ‘Wine Grapes’, met als ondertitel: ‘A complete guide tot 1368 vine varieties, including their origin and flavours’. Sinds een paar dagen ben ik al lezend onder de indruk van het niveau waarop wij wetenschappelijk verantwoord en helder geformuleerd antwoord krijgen op allerlei afstammingsvragen. Dat is een verworvenheid van de recente DNA-technieken, waarmee oorsprong en verwantschappen ondubbelzinnig zijn aan te tonen. Oude boeken over druivenrassen kunnen nu gevoegelijk de papiercontainer in.

 

Overtroffen

 

Jancis Robinson MW heeft dit standaardwerk samen met haar rechterhand Julia Harding MW en de Zwitserse botanist dr. José Vouillamoz tot stand gebracht. Wat daarover 4 jaar geleden tijdens een lunch van dit trio aan ideeën ter tafel kwam, wordt in deze ampelografie ambitieus uitgewerkt. Vouillamoz heeft, als plantkundig geneticus, een reeks nieuwe herkomst-ontdekkingen gedaan, die in woord en schematisch beeld als wetenschappelijke primeur in Wine Grapes is vastgelegd.

 

Behoefte

 

In het boek wordt de term ‘polyphiloprogenitive’ gebruikt. Die is in de betekenis van ‘superproductief’ niet alleen van toepassing op bepaalde druivenrassen. Vouillamoz mag er wat mij betreft eveneens aanspraak op maken. Zo heeft hij liefst 14 variëteiten naar stam en oorsprong volledig weergegeven in diagrammen. Die laten allerlei onvermoede familierelaties zien, waaraan doorgewinterde wijnproevers zouden twijfelen als daarvoor het genetisch bewijs niet zou zijn geleverd.

 

Een van die stambomen is gewijd aan het ras pinot en zijn verwanten en toont de onderlinge familieband van 156 daaruit voortgekomen variëteiten. Dat illustreert tevens dat de oerouders betrekkelijk gering in aantal zijn, zoals ook bij de mens al is aangetoond. Met dit soort gegevens voorziet het boek tevens in een actuele behoefte, nu steeds meer wijnproducenten kiezen voor lokale rassen. Omdat er vraag is naar die wijnen en de behoefte aan herkomstinformatie groeit. Ook in Frankrijk, waar ‘vin de cépage’ ( wijn van één variëteit) jarenlang is genoemd naar z’n ras, in plaats van naar de herkomst en bovendien als ‘inferieur’ aan breder samengestelde wijnen werd beschouwd. Dat is daar nu een achterhaald standpunt. Een variëteit wordt in de actualiteit gedefinieerd naar genetische persoonlijkheid en niet naar de fysieke verschijningsvorm of de voortgebrachte wijn.

 

Een extra dimensie krijgt Wine Grapes door de aandacht die aan de diversiteit van druivennamen wordt besteed.  Een ras is soms onder wel tien verschillende namen bekend. Daarover ontbeekt in menige wijnregio al jarenlang duidelijkheid. Daarom is er een lijst met gangbare, geldige synoniemen opgenomen, maar ook een lijst met variëteiten die daarmee worden verward.

 

Tribidrag

 

Al in 2004 heeft Vouillamoz de wijnwereld verbaasd door de ouders van de nationale Italiaanse druif sangiovese op te sporen. Het ras is half Toscaans en half Calabrees, voortgekomen uit de cieligiolo en de calabrese de montenuovo. De naam -maar dat is legende- zou afgeleid zijn van ‘sanguis Jovis’.Vertaald: Jupiters bloed.

Een oorsprongsvondst van minstens hetzelfde formaat is die van de zinfandel, waarvan lokale geleerden mij op de Apulia Wine Identity afgelopen juni nog lieten geloven dat die uit de primitivo voortkomt. Maar in feite moet die Californische wijn 'Tribidrag' op het etiket hebben staan. Een wijnstok van die naam stond als eenzame plant in de tuin van een oudere vrouw, zuidelijk van Split in Kroatië. Jancis noemt dat, als initiator en coördinator van dit project, de belangrijkste ‘etymologische’ vondst in die vier jaar durende wereldreis door de wijngaarden. Laat in de jaren 60 was er al een gelijkenis vastgesteld tussen de primitivo en de zinfandel. Later kwam ook de verwantschap met de Kroatische plavac mali in beeld. Maar pas in 2001 werd er serieus wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, in samenwerking met de universiteit van Zagreb. Dat leidde tot de vondst van een groep wijnstokken benoorden Split, die een genetische ‘match’ met zinfandel vertoonden. Een jaar later werd in het dorp Svinisce bij de eerder genoemde dame de befaamde wijnstok aangetroffen die absoluut identiek was aan de zinfandel: de tribidrag, die stamt uit de vijftiende eeuw. En wie in Kroatië nu de tribidrag- synoniemen crljenac kastelanski en pribidrag tegenkomt, treft de aldus genaamde rassen als primitivo aan in het Italiaanse Puglia.

 

Onthullingen

 

Er staan nog meer herkomst-onthullingen in dit unieke boek. Zo zullen wijnboeren in de Châteauneuf-du-Pape en liefhebbers van die wijn opkijken van het feit dat twee van de belangrijkste rassen in het mengsel van Spaanse origine zijn. En wie realiseert zich dat pinot blanc, noir en gris geen afzonderlijke wijnrassen zijn, maar mutaties van de pinot? Want in het boek wordt duidelijk uiteengezet wat de verschillen zijn tussen normaal uit zaad geboren rassen, mutaties en klonen.

 

Sinds 1996 wisten we al dat de cabernet sauvignon, die model staat voor de hoogst geklasseerde Franse wijnen zoals Lafite, Mouton, Margaux en Latour, is voortgekomen uit de cabernet franc en de sauvignon blanc. Dat laatste ras heeft z’n genetische oorsprong overigens niet in de Bordelais maar in de Loire. Maar we hadden er tot heden geen flauw idee van dat bijvoorbeeld de Bourgogne La Tache van dezelfde voorouders stamt als de Italiaanse Pinot Grigio uit de oostelijke Italiaanse heuvels. En uit de oorsprong-diagrammen van José Vouillamoz kun je lezen dat de savagnin blanc uit de Jura de voorouder is van de sauvignon blanc, de chenin, de grüner veltliner, de verdelho en de petit manseng.

Maar er blijven ook nog tal van vragen. Die zullen alleen maar kunnen worden beantwoord na eenzelfde intensieve zoektocht als die voor de zinfandel is ondernomen.

 

Toegankelijk

 

Jancis Robinson en haar team hebben met dit boek de genetische kennis over druivenrassen niet alleen verrijkt, maar ook toegankelijk gemaakt voor alle wijnliefhebbers die meer willen weten over namen, voorouders en karakteristieken. De samenstellers hebben niet een werkstuk willen leveren waaraan niets meer ontbreekt. Dus er blijft zeker nog ruimte voor aanvullingen in nieuwe edities. Maar wat er nu op tafel ligt is al uniek: 1200 pagina’s en 3,5 kilo verbijsterende kennisoverdracht. Het belangrijkste wijnboek dat sinds The Oxford Companion to Wine is verschenen en waarmee Jancis Robinson universeel haar naam als 'wine educator' heeft gevestigd.

 

Dit boek is te koop in de boekhandel: