Vooral bij nieuwe rijken is de decanteerfles een schier onmisbaar attribuut om bij het wijnschenken indruk te maken. Op partijen zie je soms een hele batterij van die flessen staan. De een al van fraaier kristal dan de andere. En of het nu zin heeft of niet: er zàl worden gedecanteerd. Niet met kennis van zaken, maar omdat het 'ritueel' toevoegt aan de eigen ceremonie. En hoe feestelijker de 'aankleding', des te langer de gasten bereid zijn het gelegenheidsprotocol te eerbiedigen, dat de gastheer zich als illustratie van zijn 'lijfstijl' heeft aangemeten.

Wanneer heeft decanteren zin? Globaal gezien zijn er twee voordelen:

• bezinksel uit de wijn halen maakt het drinken aangenamer;

• jonge wijn krijgt er lucht door en presenteert zich dan minder 'hard'.

Wereldwijd wordt zo'n 90% van de geproduceerde wijnen binnen 2 jaar gedronken. En bij de resterende 10% ontwikkelen nog maar enkele wijnen een neerslag, die wij met een fraai vaderlands woord als 'droesem' aanduiden. Nieuwe vinificatietechnieken maken decanteren als schoningsactiviteit dus steeds minder noodzakelijk. Is het wel nodig of nuttig, dan valt de wijnwereld in twee kampen uiteen. Ze zijn het dan oneens over het antwoord op de vraag of àlle oude wijnen zonder schade van hun depôt kunnen worden ontdaan. Daarnaast hebben ze een verschillende visie op de veilige verblijfsduur van de wijn in de decanteerfles, ook als die wijn jong is. Jonge wijn wordt ronder en smaakt beter als hij minstens een uur in de decanteerfles zit, zegt het ene kamp. Het àndere vindt juist dat wijn dan aan vitaliteit inboet en dus in kwaliteit achteruit gaat.

Wat daar ook van waar mag zijn, vast staat dat jonge (rode) wijn zich aangenamer presenteert als hij kort tevoren goed is belucht. Zelfs belegen witte wijn leeft daarvan op. De lucht wekt als het ware de binnen de oorspronkelijke fles ingedommelde neus- en mondaroma's. Hoe lang tevoren op die manier moet worden belucht om het best mogelijk glas te krijgen, blijft een open vraag. Want welke processen ten grondslag liggen aan het ouderen van wijn is wetenschappelijk nog nergens 'doorvorst'. In ieder geval doen wijnliefhebbers er verstandig aan witte wijnen die rijp en over hun top heen zijn niet al te lang in de decanteerfles te laten zitten. Ze kunnen daardoor sterk terugvallen en futloos worden. Kort decanteren heeft het voordeel dat de 'aëratie' zich in het glas voortzet, waardoor de vitaliteit van de wijn vrijwel niet terugloopt.

Oude rode wijnen kunnen het beste vlak voor het serveren worden gedecanteerd. het is raadzaam de fles een dag tevoren al overeind te zetten. Met een kaars onder de hals van de oude Bourgogne, Rioja of Barolo ziet de overschenker precies wanneer de droesem het einde van de fles nadert als hij de wijn door de trechter in de decanteerfles laat lopen.

Voor mousserende en voor de (meeste) jonge witte wijnen heeft decanteren geen zin. Al te bejaarde rode Bordeaux en Bourgogne worden er ook niet beter van. Het kan leerzaam zijn zelf eens wat ervaring bij het decanteren op te doen. Dan zal blijken dat de resultaten niet voorspelbaar zijn. Zo gedragen sommige 'vendanges tardives' uit de Elzas zich bij het beluchten totaal anders dan wijnen van een niet-verlate oogst. Kortom: de wijnwereld kent nog mysteries genoeg.