Weken vrijwillige eenzame opsluiting op een Germaans Waddeneiland maken een mens nederig. Als hij zich daarbij nog fysiek geselt door te vasten, worden hem gratis de visioenen deelachtig, die hem bij onmatigheid met voorbedachten rade worden onthouden. En zo geviel het – om het nog even bijbels te houden - dat tijdens deze versoberingsretraite het 'begrip' over mij vaardig werd. Het begrip dat bijvoorbeeld menige Bordeaux-wijn ten deel zal moeten vallen om nog redelijk te worden verkocht. Als er maar meer van die wijnbegrijpers in onze contreien de kop opsteken, zal de omzet wis en waarachtig een positieve impuls beleven.

Tenminste, dat denken de goeroes die er voor dit soort gedachtenspinsels als wijnoloog of vinosoof een bankrekening op na houden. Begrip investeer ik liever selectiever. Voor flessen met 'grand vin' op het etiket, waarvan de 'grootheid' voornamelijk in de kwaliteitsleugen schuilt, kan ik dat nou net niet opbrengen.

Boodschap

Dezer dagen wandelde er weer zo'n begripvol heerschap door de wijnkolommen van de Proefkrant. Hij verkocht, onder de verzuchting dat Bordeaux afkraken modieus is, de volgende deerniswekkende boodschap: "Leer wijnliefhebbers Bordeaux begrijpen. Dan komt de waardering vanzelf". Bijna de tekst van een gebedsgenezer die om volgelingen verlegen zit. Wat zou de man die dit soort gemeenplaatsen aan het papier toevertrouwt daartoe nou 'bewegen'? Z'n overtuiging, of het feit dat hij alvast wegbereider (non honoris causa) is voor een campagne die straks meer zout in de Bordeauxse pap moet opleveren? Ik stel die vraag niet voor niks. Want de man die ons massaal tot wijnbegrijpers wil transformeren, wordt ook nog eens werktuig in die campagne. Hij jureert, zoals dat heet. Dat wil zeggen: hij gaat met nog acht anderen (sommeliers, schrijfsters in vrouwenbladen en restauranthouders) bepalen welke Bordeaux-wijnen goed zijn voor ons volk. Het gaat dan om flessen tussen de EUR 4 en EUR 15, beschikbaar in ons land. De richtlijnen daarvoor zijn afkomstig van de opper-agrariers uit de streek zelve. Die willen wel eens weten wat ons bezielt om zoveel van hun flessen te veroordelen tot een roemloos einde in het eeuwige schap. Over een paar dagen komen er meer dan tweehonderd wijnen op de proeftafel. En die zullen stuk voor stuk, 'begrijpbaar' naar terroir, stijl, groei- en oogstcondities, keldercapriolen, kwaliteit en prijs worden getest op hun vermogen de consument al dan niet te  'behagen'.

Spagaat

Even los van de vraag of dat 'begrip' al vooraf in de proevers moet huizen vraag ik me bij dit soort seances steevast af of zo'n wijn er niet te bekaaid af komt, als hoogstens 4 centiliter van dat spul in gemiddeld 2 minuten een proefnotitie moet opleveren. Nog afgezien van de schenkcondities waarmee organisaties het lang niet overal zo nauw nemen. Voor  assez petits vins als deze geldt dan al helemaal dat elke beoordelingsfactor vanuit het 'begrip' zal moeten worden gevoed. Daarentegen zal welbegrepen eigenbelang bij de jurering weer geen kans mogen krijgen. Kortom: een dreigende spagaat lijkt mij voor niemand een comfortabele proefpositie.

Kielhalen

Ik kan mij nauwelijks voorstellen dat de polderlandse wijnconsument straks in de file gaat staan voor een goedgekeurde doos Bordeaux, zelfs niet als zo'n fles 'maar' EUR 4 kost. Bij die tweehonderd zullen best een paar genietbare wijnen zitten die hun geld waard zijn. Maar niemand zal toch willen ontkennen dat het merendeel van die petits Bordeauxs hier hoogstens aanmoedigt het wijndrinken af te leren. Importeurs die dit spul nog steeds hierheen halen zouden ze in de Gironde moeten kielhalen. Want ze houden appellation-bedervers de hand boven het hoofd en dragen overtuigend bij aan het bevorderen van de smaakterreur, hoe de wijnbegrijper het ook wendt of keert.

Spoeling

Een wijn smaakt of niet. Daar kan ‘begrip’ geen extra dimensie aan geven. Als ik een wijn eerst moet 'leren begrijpen' voordat ik z'n onrijpe tannines, z'n te groene botteling, z'n ongenuanceerde suikering en z’n droeve houtdosering ooit 'waardeer', vrees ik al het slachtoffer te zijn geworden van een hersenspoeling met ondermaats druivensap. Want iets basaal onsmakelijks wordt niet lekker als het maar lang genoeg wordt goedgepraat of- erger nog- ‘begrepen’.  Er zijn tabernakel-Bordeauxs, die dat minder door hun kunstmatig bevorderde zeldzaamheid dan door hun kwaliteit zijn geworden. Wijnen waaraan de vakwereld wereldwijd refereert. Iedereen met beschaafd geschapen papillen en een goede smaak kan daar van genieten zonder daarvoor eerst een cursus ‘wijnbegrijper’ te hebben gevolgd. En er zijn nep-Bordeauxs waarvoor ik nog geen millimeter begrip zou willen opbrengen. Net zo min als veel hardnekkige wijnboeren uit de Bordelais de consument in allerlei deelmarkten willen leren ‘begrijpen’. Zodra de omgekeerde situatie intreedt -en daarvoor, benadruk ik opnieuw, is het de hoogste tijd- hebben we geen goeroes meer nodig die, kort van begrip als ze blijkbaar zijn, het tegenovergestelde prediken van wat voor ieders wijnheil dienstig mag heten. Want wat heb je aan een wijn die je volstrekt begrijpt, maar die je desondanks niet smaakt? Dat je die niet moet laten staan, maar begrijpbaar moet laten worden  gaat zelfs het begrip van wijngod Bacchus te boven...