Onderzoeksbureaus, die kunnen er ook wat van. Op de dag dat de ene club 80 % van de Nederlanders gelukkig liet zijn met hun baantje kwam de andere met het bericht dat tweederde van onze landgenoten het liefst naar een andere baas zou gaan. Met die contraire onzin worden dagelijks krantenkolommen gevuld. Ook als het over wijn gaat. Zo lezen wij dat er in ons land lieden zijn die op kleur drinken. Meer rood, dan wit. En dat weer meer dan rozee. Dat hebben de onderzoekers van Trendbox persoonlijk gemeten. Daar krijgen ze van het Productschap Wijn trouwens aardig voor betaald. Voor die jaarlijkse onthullingen neemt de journalistieke belangstelling zienderogen af, sinds de nieuwe bewindvoerder de feestelijke omlijsting van de presentatie heeft vervangen door een bijna gereformeerd ceremonieel. De intelligente, maar grijze bezuiniging druipt er zichtbaar vanaf.

En sober is er synoniem voor gezellig. Misschien nog net iets voor de wijnredactie van het Reformatorisch Dagblad. Maar de wat blijmoediger ingestelde collega’s zoeken het dan liever in een Bourgondischer sfeer. En die is bij het Productschap helaas voor een overdosis quasi-informatie ingeruild. De onvermoeibare onderzoekers lieten ons deze keer weten dat de categorie die normaal rood drinkt daarmee iets minder tevreden was dan voorheen. Want er is een gering percentage "overlopers" naar wit opgespoord. Daarnaast is de breezer-generatie uitgedund, ten gunste van het rozeeregiment, waarvoor steeds meer bekeerlingen tekenen. En we drinken weer iets royaler: op naar de 22 liter per hoofd.

Voorspelbaar

Oprechte onderzoekers zijn de eersten om toe te geven dat het gemanipuleer met vragen en de interpretatie van de antwoorden het resultaat een bepaalde richting in kan sturen. Om het nog krasser uit te drukken: vragen kunnen zo worden geformuleerd, dat de opdrachtgever straks geheel tevreden zal zijn met de voorspelbare antwoorden en dus met de conclusies van het onderzoek. Bovendien kun je van alles aan het hoofdonderwerp 'relateren'. Zo wil Trendbox de lezers van ons grootste ochtendblad eerder aan witte wijn en rozee koppelen dan aan een glas rood. Die laatste kleur staat politiek voor socialistisch. Dus komt dan de grootste Amsterdamse avondkrant in beeld. En treinkrantjes, doorgaans meer door jong volk dan door senioren gelezen, worden geacht de functie van lijfblad voor rosédrinkers te vervullen. Kortom: je kunt drinkers van rooie wijn net zo goed vaker een scheve schaats in de relatiesfeer laten rijden, dan liefhebbers van wit. Of VVD-ers meer glazen per dag toerekenen dan leden van de Christen Unie.

Mannen gaan beter met 'stress' om dan vrouwen, wilde dezer dagen een onderzoek van 'Lifeguard', wat die club ook mag voorstellen. Dat had de 'bedrijfsgezondheidsindex' ( aardig scrabblewoord) uitgewezen, stond in de krant. Hoe komen ze daarbij? Dank je de koekoek als je niks onderzoekt, maar het uitsluitend aan die mannen zelf vraagt. Niemand zegt dan dat-ie ter plekke incontinent wordt als-ie op een en dezelfde werkdag zou moeten doen wat z’n vrouw jaar in jaar uit presteert. Die heren worden op hun betrouwbare blik onmiddellijk geloofd. Bij wijndrinkers is dat al niet anders. Vraag je: "In welke supermarkt koopt u uw flessen het liefst?", dan is er geen een die met voorrang die Germaanse prijsboksers noemt. Tussen het sociaal wenselijke antwoord en het (verborgen) gedrag zit ook hier een wereld van verschil. En in dat schemergebied kan de onderzoeker vele kanten uit. Geloof dus evenmin dat een wijn onder de anderhalve euro deugt, dan dat het belangrijkste ochtendblad voor links Nederland eerder bij drinkers van wijn met een schroefdop dan met een degelijke kurk in huis komt.

Beneden niveau

De Nationale Vacaturebank heeft in feite het meest vernietigende oordeel over dit soort onderzoeken gegeven, dat ooit in de openbaarheid is gekomen. Want, zo weet dit instituut, de helft van de Nederlanders werkt ook dit jaar onder z’n niveau. Dat geldt dan ook voor deze pseudo-wetenschappelijke wijn-'watchers', die de kleuren van kranten en wijn over dezelfde kam denken te kunnen scheren. Je kunt al raden wat ze voor (onvermijdelijk) vervolgonderzoek zullen adviseren: Waarom analfabeten in het geheel geen wijn drinken. Wie die markt alsnog wil ‘penetreren’ doet bij elk dozijn flessen gewoon een gratis bijspijkercursus cadeau.