Resultaat 2,2%, dus ongeveer 1 op de 50 flessen, rook naar rotte eieren (zwaveldioxide), verschroeide rubber of afgebrande lucifers. De onderzoekers geven als oorzaak op: de wijn kon onder die metalen sluiting ‘onvoldoende ademen’. En in dat geval blijft de wijn niet fris.

Bijsmaken

De eerste berichten over deze bevindingen zijn vers van de pers. De Britse ‘kwaliteitskrant’ Telegraph schreef op 17 januari dat miljoenen flessen wijn op slag waardeloos kunnen worden als er geen oplossing voor het bederf in het verschiet ligt. Een stevige dreun dus voor de bedrijfstak die zich met ‘verbeterd’ afsluitingsmateriaal bezig houdt. Het Australische staatswijninstituut dat ons nog recentelijk verzekerde: schroefdoppen zijn absoluut betrouwbaar en veroorzaken geen bijsmaken in de wijn, staat met deze wankele wetenschappelijke uitspraak plotseling in z’n hemd. Alle trouwe papegaaien die de kurk al jaren verguizen en de verstokte schroefdopaanbidders eveneens. Tenminste: als de bevindingen voor 100% kunnen worden teruggevoerd op het gebrek aan zuurstof in de foute flessen.

Een op tien

Buiten Europa was Nieuw Zeeland het eerste land dat bewaarwijnen onder een schroefdop op de markt bracht. Toen ik er een paar jaar terug rondreisde, verzekerden wijnboeren mij dat het nu eindelijk eens afgelopen was met het kostbare wijnbederf. Wereldwijd werd dat geschat op zo’n 4 tot 5 %. Als bepaalde wijnen, gevoelig voor schimmel en niet voorzien van een kwaliteitskurk op beurzen werden samengebracht, kon dat percentage aanzienlijk stijgen. Zo ligt het hoogste geregistreerde uitvalscijfer van gekurkte wijnen op de Londense Wine Challenge op liefst 11 %. Op iedere tien flessen moest er daar dus één worden afgekeurd. Met de vondst van ‘deugdelijker’ flessluitingen lag de winst dus voor de hand. Er werd geëxperimenteerd en de Stelvin kwam universeel als meest gewilde kurkvervanger uit de bus. Zelfs de conservatieve Fransen zijn er onlangs mee aan het werk gegaan, zij het nog niet royaal voor wijnen die een decennium of langer in de kelder moeten rijpen.

Te vroeg

De vraag is nu: blijven we toch voor metaal kiezen, omdat dit - naar eerste ervaringen - maar half zoveel uitval oplevert als kurk? Of heeft ook de schroefdop nu afgedaan? Voor dat laatste lijkt het me nog te vroeg. Per slot van rekening hebben we ook onder schroefdoppen al eerder te maken gehad met bedorven wijn, die in de houtrijpingsfase al een trichloor-besmetting (TCA) had opgelopen. Een onhygienische procesgang kan voor botteling van de wijn al evenzeer een negatief effect op de smaak hebben. Eerst zal moeten worden nagegaan of het wijnbederf geen andere oorzaken heeft dan een verondersteld gebrek aan zuurstof. En als het inderdaad om zo’n tekort gaat, leidt dat dan tot een enkele chemische reactie of is een veelvoud daarvan niet uit te sluiten, met een verscheidenheid aan onplezierige luchtjes? Bovendien: we kennen tientallen verschillende, vaak ook chemisch geregisseerde vinificatieprocessen voor honderden druivensoorten en blends, die stuk voor stuk weer eigen reacties in de fles zouden kunnen oproepen. En wanneer is er sprake van een kwaliteitsbeïnvloedend zuurstofgebrek? Moet de wijn dan 2, 3 of 5 centiliter boven de ‘schouders’ van de fles staan? Bovendien kunnen we ons afvragen of dit bederf zich eveneens voordoet bij andere alternatieve sluitingen, zoals de Duitse glazen stop of de synthetische kurk. En zo ja, na welke periode openbaren zich dan die onaangename geuren?

Kortom: goed dat de afwijkingen in eerste aanleg zijn gesignaleerd. En dat de schroefdop dus niet als alleenzaligmakend de wijngeschiedenis in hoeft. Wijnexperts die altijd al vonden dat wijn door de kurk ‘ademt’, zien zich door deze eerste testresultaten in hun opvattingen gesterkt. Hun tegenvoeters, de ‘anti-kurkeikels’ die erbij zweren dat wijn bij botteling voldoende zuurstof ‘meekrijgt’ om zelfs onder een schroefdop voldoende te kunnen ademen, hebben voorlopig ongelijk. En wie voortaan “kurk” roept bij het proeven van een wijn die onder een Stelvin vandaan komt, hoeft niet meer per definitie de lachlust op te wekken.