Op de duur komt alles ´onder druk´. De prijzen, de gezondheidszorg, het onderwijs en de veiligheid. Maar het overkomt ook de wijnwereld. Daar hebben we sinds kort te maken met ´uitsluiters´. Dat zijn wijnboeren of bedrijven die media dood verklaren als die hun flessen in de wijnkritiek niet op z’n minst 90 punten toebedelen bij een gehanteerde schaal van 1 tot 100. Dan krijgen ze geen wijnen meer toegestuurd, worden ze bij presentaties buiten gehouden en niet meer uitgenodigd bij het beoordelen van iedere nieuwe oogst. Ze zijn dan op de zwarte lijst van ‘spelbrekers’ gezet. En dat zijn geen uitzonderingen.

De wijnkritiek staat dus onder druk. Een eerlijke wijncriticus, die zich niet laat ‘lijmen’, omkopen of op en andere manier in de watten laat leggen, heeft bij voorbeeld in de Verenigde Staten steeds minder toekomst. Zo is het mijn collega van de site Connoisseurs' Guide to California Wine al gebeurd dat hij als wijncriticus werd bedankt, omdat hij een Chardonnay ‘maar’ 88 punten had gegeven. Hij zou niet uit het netwerk zijn gestoten wanneer die wijn over de grens van 90 punten zou zijn getild. En het komt vaker voor dat een wijn- ‘score’ waarin een 8 voorkomt, wordt gezien als een afwijzing, terwijl 88 toch staat voor een hoog gewaardeerde wijn, zij het niet in een kampioenspositie. De betrokken wijnboer acht zich met minder dan 90 punten ‘gedesavoueerd’. Want, zo is de redenering, diezelfde criticus heeft de consument opgevoed in keuzegedrag dat zich bij voorkeur op 90-plus-wijnen concentreert. Daar zijn zelfs speciale websites voor in de lucht.

Allerlei bling

Nu figureert er in die categorie allerlei waarderingsbling. Groot of super goud en platina worden bij allerlei concoursen en competities gebruikt. En ook aan de cijfers binnen het puntensysteem van 1 tot 100 worden uiteenlopende betekenissen gehecht. Zo noemen de Duitsers een wijn in de categorie 80 tot 84 punten ‘sehr gut’. Terwijl het getal 80 bij de Mondial de Bruxelles of bij de Vinitaly nog niet eens goud oplevert. Het puntensysteem van 1 tot 100 is al vaker aangevallen als een honoreringsstelsel dat wereldwijd teveel verschillende interpretaties kent. Het zou net zo goed van 50 tot 100 kunnen lopen, omdat een wijn beneden dat eerste cijfer per definitie niet deugt en als inzending zou moeten worden geweigerd. Niettemin zet de commercie ook die toelatingsnorm steeds verder onder druk. Dat kan tot gevolg hebben dat steeds meer echte kampioenen van concoursen wegblijven, omdat de makers zich daar te goed voor achten. Wijnjury’s ontgaat het meestal dat de selectie van vrij inzendbare concourswijnen eerder door het inschrijfgeld dan door de kwaliteit wordt bepaald. Want anderen bepalen wat er door de poort komt.

Meer omzet

Medailles of een hoog rapportcijfer helpen wijnboeren aan meer omzet. Er is hen daarom alles aan gelegen wijnkritieken te krijgen die met behulp van 'willige' wijncritici met allerlei bonussen worden opgevijzeld. Dat de oprechte wijnkritiek op die manier steeds meer in de verdrukking komt, heeft twee oorzaken. Ten eerste komt het al voor dat wijnbeoordelaars zich voor hun kritieken laten betalen met als excuus dat ze ook onkosten hebben. ( Parkers representant in Murcia Spanje en een wijnschrijver in Nieuw Zeeland). Naarmate dat verschijnsel in de openbaarheid oprukt, neemt het vertrouwen in de integriteit van de wijnkritiek verder af. En daaronder lijdt dan weer de geloofwaardigheid van de hele beroepsgroep.

Aanbevolen

Een tweede negatieve impuls gaat uit van de wijnindustrie zèlf, daar waar zij uitsluitend genoegen neemt met wijnbeoordelingen boven de 90 punten, ook al zijn de wijnen dat niet waard. Mijn collega kreeg voor zijn 88 punten als antwoord: ‘Kennelijk houdt u niet van onze wijnstijl’. Terwijl hij met dat getal in feite aanbeval die wijn aan te schaffen.
En in toenemende mate maakt ook de wijnconsument zich schuldig aan inflatie van de wijnkritiek, aldus deze collega. Want die wil dat de criticus het met hem of haar eens is. Probeer een Russian River Pinot maar eens minder dan 85 punten te geven. Dan lig je er voorgoed uit, constateert hij.


In Nederland zijn we nog niet tot dat peil afgezakt. Al zijn er duidelijk signalen van vriendjespolitiek en bewegingen van netwerkers die elkaar de bal toespelen met uitsluiting van de wellicht bekwamere, maar minder beïnvloedbare rest. En ook het aantal ‘pleasers’ in de sfeer van de ene dienst is de andere waard, valt hier en daar al te traceren. Vooral bij media-discipelen die het van de commercie ( advertenties en naamvermeldingen) moeten hebben. Hopelijk blijft dit verschijnsel tot enkelingen beperkt. Want een Zwarte Lijst van sjoemelende critici is wel het laatste waarnaar we verlangen. Kritiekloze jubelaars onder de professionele 'voorproevers' ontmaskeren zichzelf trouwens snel genoeg.