Foto: Tijdens de verzamelproeverij vielen ook de nieuwste Italiaanse etiketontwerpen op.

Zonder barrique geen Italiaanse topwijn. Het vat van 225 liter is van Piemonte tot Chianti Classico heilig verklaard. Toch zijn de foeders van Slavonisch eiken nog niet helemaal uit de gratie. Ze worden nog steeds gebruikt voor afronding van het ‘piece of art’ dat de wijnmaker heeft afgescheiden. De ware aanval op de tannines, vroeger exclusief voorrecht van het tijdsverloop, wordt nu geleid door meestal Franse tonneliers, die bij de Italianen inmiddels kind aan huis zijn. Steeds minder cantina’s nemen er voor de zekerheid nog ander hout bij.

Barriquade

De Franse barrique kost gemiddeld zo’n 600 euro. De Amerikaanse is goedkoper, maar lijkt niet altijd voor druivenrassen als de Sangiovese geschapen. Hout dus. En vaak een dosis, waarvan ik mij afvraag of die een gevolg is van dwaling of van bewuste keuze. Ik proefde enkele super-Toscans (ieder z’n smaak) die zo sterk waren overbedeeld, dat ze bij mij een drink-barriquade opwierpen. Het leek wel of ouderwetse Californische wijnmakers het daar van hun collega’s hadden overgenomen. En ook bij de gewone ‘appellaties’ is het fruit nogal eens over-eikt. Een enkele keer werd micro-oxygenatie (lucht inpompen) toegepast als middel om de wijn indrukwekkender te maken dan ’ie van huis uit is. Maar barriques hebben de toekomst, al zal dit hout, in welke rijpingsformatie dan ook, nooit een gebrek aan terroir kunnen compenseren. Als vaten vaker worden gebruikt, gaat het bovendien vooral om schoon hout. Want een ervaren proever heeft het effect van barrique-vervuiling meestal snel in de gaten. De tijd dat verkopers dat smaakbederf aan argeloze consumenten nog voor ‘ terroir’ konden verkopen, ligt nu wel achter ons.

In proportie

Dat goed ‘houtmanagement’ onmisbaar is voor klassewijnen beseffen vooral icoonmakers, zoals de Mondavi-Frescobaldi-connectie. Die wordt geacht met de Ornellaia een wereldwijn te maken, die overigens vanaf 110 euro in Italiaanse wijnwinkels te koop is. Denk bij zo’ n wijn het gistings- en rijpingshout eens weg en je houdt amper wat drinkbaars over. Dus alle achting voor die wijnmakers die de barrique in de juiste proportionering hebben leren hanteren om weerbarstige tannines te lijf te gaan. Tijdens de recente wijnreis heb ik bij menige cantina ingetogen houtgebruik mogen proeven. De barrique, nieuw dan wel eerder gebruikt, had agressieve tannines getemd ten gunste van de fruit- en bodemaroma’s. Die kregen op die manier kans volledig tot hun recht te komen.

Verjagen

Soms moet er op het wijngoed trouwens nog meer agressie worden ingetoomd. Zo heeft Castello di Meleto in Gaiole een opzienbarende methode ontwikkeld om opdringerige wilde zwijnen uit de wijngaard te houden. De agronoom zet dan de katholieke zender Radio Maria aan en laat die 24 uur achter elkaar vroom gezang en gebed uit de wijngaardspeakers spuiten. Daar hebben die beesten niet van terug. Elke keer gaan ze voor de religieuze decibellen op de loop. Zwijnen zijn kennelijk heidenen. Je moet er maar achter komen...

Foto: Livia Colantino van Castello delle Regine met John Bindels in de fonkelnieuwe barriquekelder.

Beste wijnen

Uit goed 250 geproefde wijnen in de bezochte regio’s heb ik de volgende voorkeurslijst samengesteld:

• Arnaldo Capari, St. Eraclia, Umbria. Tot nog toe beste producent van Sagrantino di Montefalco. Ruim 130 hectare wijngaard. Voor rode wijn: barriques die 2 of 3 maal zijn gebruikt. Attilla Pagli tekende voor de Colle Piano Sagrantino 2004. Kracht, zwart fruit, balans. Fris, aromatisch en lang. Hout nog niet geheel opgenomen.


• Badia a Coltibuono, Gaiole, Chianti. Oude Benedictijner abdij uit vijftiende eeuw. Culinair centrum en wijnmakerij. Emanuella Stucchi-Prinette en haar team maken een imposante collectie organische wijnen. Kleuren en aroma’s weerspiegelen het landschap. Beste wijn: Chianti Classico Riserva 2004. Intense neus, aroma’s van morellen, bessen en zwarte peper. Ook violengeur. In de mond: fris, zacht, veel ruit en rijpe tannines. Hangt lang na.


• Rocca di Frassinello, Gavorrano, Maremma. Super-ontwerper en befaamd architect Renzo Piano zette futuristische wijnfabriek midden in het landschap. Vaten liggen in amfitheater. Beton, staal en glas. Binnen grauw, buiten kleur. Beste wijn: Maremma Toscane IGT 2006 . Frans-Italiaanse co-creatie van 60% sangiovese, 20% cabernet en 20% merlot. Nog iets gesloten. Zwart fruit, vooral pruimen. Ook accenten van chocolade en tabak. Krachtig, intens, zachte tannines, vet en rijk. Rijping op nieuwe barriques. Daarna lang op fles. Wijnmakers: Christian Le Sommer en Alessandro Cellai


• Castello Colle Massari. Bedrijf gesticht in 1998. Gloednieuw artistiek gebouwencomplex in de Maremma. Claudia Tippa is de eigenaar. Favoriete wijn uit de best georganiseerde proeverij van deze reis ( door Laura Breschi) : Gratamacco 2004 Bolgheri Superiore DOC. Zwart dik fruit, kruidig, complex. Finesse o.m. door perfect opgenomen hout. Lange afdronk.


• Libernano, Radda, Chianti. Jonge wijngaarden, Dichte beplanting. Bewust begrensde opbrengst. Eerder een boutique-estate. Wijnmaker: Stefano Chioccioli. Beste wijn: Livernano 2001. Blend van cabernet sauvignon, merlot en sangiovese. Vlezig, stevige structuur. Rode bessen en pepermunt. Italiaanse eredivisie.


• Il Colombaio di Censio, Gaiole Chianti. Vlakbij Brolio. Duitse eigenaar kocht land van Ricasoli. Heeft nu 25 hectare in productie. Castelle delle Regine, rand Umbria. Ligt tussen dorpen Narsi en Amelia. Ongeveer 200 ha wijngaard. Ook olijfolie en vlees van Chianina-koeien. Goede, betaalbare rode wijn: Rossi di Podernova IGT 2004: sangiovese (80%), montepulciano en syrah. Frisse wijn met ‘beet’. Aroma's van vooral zwarte kers, zachte tannines, goede balans. Beste wijn: Merlot 2003. Sappig, rood fruit, elegant, in balans, lengte. In oogstjaar iets minder aciditeit.


• In Rome proefde ik tenslotte de wijnen van Astoria uit Refrontolo, hart van de Conegliano. Daar maken de broers Polegato samen met wijnmaker Donato Lanati een Prosecco, die in niets lijkt op het schamele vocht dat afgelopen zomer vooral door de straten van de Randstad dreef. Prosecco de Valdobbiadene DOC Millesimato. Een spumante gefermenteerd op staal met gebiedseigen gisten. Daarna 30 dagen sur lie. Harmonieuze bruiswijn, met intense aroma’s van perzik en meloen. Vooral aangenaam zacht in de mond.

Van deze wijnen wordt het merendeel in ons land geïmporteerd.


Klik hier voor deel 1 van deze serie.

Klik hier voor deel 2 van deze serie.