Wijnmakers zijn vaak op z’n best als ze zich niets van ‘experts’ aantrekken. Als ze vanuit de relatie druivenrasterroir hun talent en creativiteit loslaten op de condities waaronder de oogst wordt geboren. Daaruit zijn de allergrootste wijnen ontstaan. Zoals die uit Bolgheri, die ik tijdens de Vinitaly in het glas kreeg in de pers-proefkamer van de Fiera in Verona. Ze zijn afkomstig uit de kuststrook ten zuiden van Pisa. Tussen Livorno en Piombino liggen de 1300 hectare wijngaarden in een vriendelijk en wijds landschap, waar de Etrusken hun sporen hebben nagelaten.

 

Super-Toscan

Bolgheri wordt tegen valse winden beschermd door een heuvelrug achter de kust. Het gebied wordt ook wel aangeduid als noord-Maremma. Daar kwamen een halve eeuw geleden ondrinkbare wijnen vandaan, waarvoor niet de beroerde vinificatie maar een kwaadaardige zee verantwoordelijk werd gehouden. Nu is het een DOC-gebied voor hoofdzakeljk rode wijnen, die niet typisch Toscaans maar eerder Frans van inslag zijn. Cabernet, merlot en syrah zijn er de meest aangeplante rassen. De wijn die er als eerste wereldfaam opbouwde is de Sassicaia. De markies die zich daar omstreeks 1929 vestigde vond de lokale wijnen beneden de maat. Daarom liet hij in 1944 op de hoogten rondom het Castello di Bolgheri 1,5 hectare aanplanten met cabernet sauvignon: de eerste Sassicaia-wijngaard. Toen de resultaten bleven tegenvallen probeerde de markies het in vlak land met 5 hectare cabernet sauvignon en cabernet franc. De liquide opbrengst ging aanvankelijk uitsluitend door de keelgaten van familieleden en vrienden. Het eerste ‘publieke’ etiket verscheen eerst in 1968, nu veertig jaar geleden. En in 1975 beleefde de wijn een kwalitatief hoogtepunt. Het tijdschrift Decanter riep de Sassicaia toen uit tot beste (rode) wijn ter wereld. Dit was ook de allereerste wijn die in Toscane op barrique werd opgevoed. Status: een dure vino da tavola. En omdat die ‘rang’ niet overal goed werd begrepen werd deze kwaliteitscategorie vervangen door een internationaal niet mis te verstane aanduiding: super-Toscan. De rode wijnen binnen de officiele regels moesten nog tot 1994 geduld hebben voordat ze tot DOC promoveerden. Bij de witte wijnen was dat al tien jaar eerder gelukt. Van de 1300 hectare aanplant hebben er nu 260 de DOC-status. En pas sinds 1999 kennen we de Bolgheri DOC.

Icoonwijnen

Het Consorzio di Tutela Bolgheri DOC liet ons tijdens Vinitaly de Sassicaia 2004 proeven: inmiddels icoonwijn nummer 1 van Toscane. Een blend van 85 % cabernet sauvignon en 15 % cabernet franc. In de mond geprononceerd zwarte bessen. Duidelijke ‘oceaan’-expressie. In feite pas na tien jaar op dronk. De wijn presenteert zich uiterst jong, met een stevige neus. Fruit, balsamico, laurier en maquis, het Toscaanse struikgewas. Sassicaia is nooit een spierballenwijn. Hij is elegant, heeft fijne tannines en een opvallend lange afdronk. Het hout is er wel, maar dringt zich allerminst op. Balans en elegantie zijn de sterkste kenmerken. Je kunt de wijn glas na glas drinken zonder dat hij ooit verveelt. De huidige flesprijs in Italië (wijnshop) is zo’n 120 euro. In 1985 stond de Sassicaia als piraat tussen Frankrijks allergrootste wijnen voor de Grand Jury Europeen. Uitgerekend de Italiaan werd de kampioen. Zo’n fles is nu 2000 euro waard.

Ornellaia

Ik proefde eveneens de voortreffelijke Ornellaia 2004. In de winkel rond de 100 euro. Een Bolgheri Superiore die mij nog beter beviel dan zijn voorganger. Gerijpt op Frans en Hongaars eiken. Met o.m. daardoor als resultaat indrukwekkende en vooral zachte tannines. Intens en complex. Rijp rood fruit, kruidig ook. Precisie en perfecte balans tussen fruit en hout. Kortom: een klasse-wijn. Voor 60 % cabernet sauvignon, 25 % merlot, 12 % cabernet franc en 3 % petit verdot. Aanvankelijk zat de Ornellaia bij Antinori Eind jaren 90 ging-ie naar Mondavi. En nadat daar financiële problemen waren gerezen werd Frescobaldi het moederhuis van de jongste jaargangen. Dat wijngoed heeft sindsdien niets aan de wijnstijl veranderd.

Dominant zuur

Het conzorsio had ook nog ‘Podere Sapaio” DOC in de aanbieding. Precies zo gemaakt als wijngoeroe Robert Parker een wijn uit die streek graag zou proeven. Gemaakt van 70 % cabernet sauvignon, 10 % cabernet franc, 10 % merlot en 10 % petit verdot Volstrekt gemodelleerd naar zijn opvattingen over smaak en stijl. Mijn reactie: vergeleken met die twee icoonwijnen toch wel een domper. De makers zoeken nog naar een passende naam. Die heb ik ze na de proeverij gratis geleverd: PARKERAIA. De directie van het consortium beloofde deze ‘vondst’ aan de betrokkenen over te brengen. Mijn Zweedse collega nam de naam met bronvermelding onmiddellijk over in zijn proefverslag. Parkeraia staat voor een robuuste structuur, een voor mij te dominante aciditeit en- naar mijn schatting- moeilijk ‘polijstbare’ tannines. Enfin, ieder z’n smaak...