Wijnwetgeving blijft warrig

Wie weet er raad met de Duitse wijnwetgeving? Dat is al jarenlang de vraag, sinds elk Bondsland er z’n eigen regels op na mag houden en allerlei ‘geledingen’ hun best doen om de overzichtelijkheid te dwarsbomen. Die verdeeldheid heeft tot een zo goed als chaotische situatie geleid, waarin zo’n dertigtal wijnbegrippen als kwaliteitsaanduiding figureren. Ook in Duitsland zelf zijn wijnconsumenten daardoor de weg kwijtgeraakt. Het Verband van Duitse predikaatswijngoederen VDP houdt zich al jaren met vereenvoudiging en verheldering van de wijnwetgeving bezig. Maar deze organisatie van topproducenten in de hoogst geklasseerde wijngaarden, is daartoe alleen niet in staat. Het Duitse wijnbouwersgilde als geheel moet er landsbreed mee aan het werk. Anders blijft de boel verbrokkeld, komt er weinig schot in en blijft de verwarring groot. Ook bij de opening van de VDP-wijnbeurs in Mainz werd de media’ weer verzekerd: ‘Wir arbeiten dran’. Maar dat het een zaak van lange adem wordt, is zeker.

Gerommel

Christina Fischer, kampioen-sommelier, schrijver, restauranthoudster en Rieslingexpert, beter bekend als het ‘geweten’ van de VDP, heeft er tijdens een kritische beschouwing op de eerste beursdag nogmaals op aangedrongen de warrige wijnwetgeving voortvarend aan te pakken. Toen ik er haar over aansprak, beaamde ze dat de situatie veel weg heeft van die in Frankrijk. Daar proberen splintergroepen steeds meer eigen indicaties op wijnetiketten te krijgen. De Bondsrepubliek heeft zich in dat gerommel de laatste decennia ook sterk betoond. De nieuwe ‘lijnen’ Classic (‘mild droog’) en Selection voor eenvoudige en betere kwaliteitswijnen zijn daarvan recente voorbeelden. Internationaal bezien is die benadering in feite mislukt, vindt ook de VDP. Daarom heeft het geen enkel nut, aldus de nieuwe VDP-voorzitter Steffen Christmann, dat de aangesloten wijnboeren deze kwalificaties nog gebruiken. Op de hele wijnbeurs waren er hoogstens 10 van te vinden: negen Classics en één Selection

Onwetend

Christina Fischer, die vanwege haar verdiensten voortaan de zilveren erespeld van de VDP mag dragen, kwam met een lading kritiek en suggesties aan het adres van de ‘Weinspitze’. Denk niet dat je er al bent, luidde de boodschap. Amper 2 op de 10 Duitse wijnconsumenten weten waar de letters VDP voor staan. ‘De mooiste die ik hoorde’, aldus Christina, ‘was Verbond Van Poedelvrienden’ Oftewel een club van hondenliefhebbers. Niemand bleek vervolgens het verschil te kunnen uitleggen tussen de begrippen ‘Erste Lage’ (topwijngaard) en ‘Grosses Gewächs’ (hoogst geclassificeerde wijn van zo’n akker). De VDP vertegenwoordigt in Duitsland 4 % van de nationale productie. De wijngaarden maken 5 % uit van het nationale oppervlak. En in de hoogst geklasseerde wijnen is 95 % van de Duitse wijn consumenten nauwelijks geïnteresseerd. Omdat ze te gecompliceerd zijn. Hoogstens 5 % is daar liefhebber van. Bovendien kent de VDP in feite geen referentiewijnen. En het is nog niet zo lang geleden dat wijnboeren uit de ene streek de mineraliteit van de hoogst geklasseerde wijnen van collega’ s uit een ander wijngebied voor een 'fout' aanzagen en hem daarom afkeurden.

Onder niveau

Iedereen doet wat’ie denkt te moeten doen, maar wat onder kwaliteit nou precies wordt verstaan, is nergens gedefinieerd, aldus Fischer. Persoonlijk vindt ze dat nogal wat ‘Grosse Gewächse’ niet het niveau hebben dat dit begrip veronderstelt. Daarom valt er voor de VDP nog veel te doen. Zo kun je je bijvoorbeeld afvragen of deze organisatie van topproducenten het, zoals nu, uitsluitend bij droge wijnen moet houden. Terwijl er wereldbefaamde Beeren- en Trockenbeerenauslesen bestaan waaraan de natie veel wijnprestige ontleent en die het nog altijd zonder ’VDP-Adler’ moeten stellen. Fischer waarschuwde daarnaast voor overdreven prijzen. Grosses Gewächs staat nu al voor 70 euro op de wijnkaart. Oppassen dus dat die wijnen niet uit beeld raken omdat ze voor grote groepen consumenten te duur worden.

Ratjetoe

Fischer besloot met de uitspraak dat het eens en voor altijd gedaan moet zijn met nieuwe wijnbegrippen in Duitsland en dat vereenvoudiging voorrang moet krijgen. Dat de vanouds bekende wijnwetgeving, gebaseerd op de zoetheidgradatie, is verworden tot een ratjetoe van eigen interpretaties, waarin de term ‘droog’ voor talent en kwaliteit heet door te gaan, wijst ook zij rigoureus af. Op de wijnbeurs in Mainz, waaraan twee dagen oude (en meestal onverkrijgbare) jaargangen proeven voor hevig noterende freaks vooraf waren gegaan, stonden zo’n 1150 verschillende wijnen open. Daarvan 680 Rieslings, 124 Spätburgunder, 82 Weissburgunder en 50 Silvaner. Bijna 700 van die wijnen kwamen uit geklasseerde wijngaarden. De ‘Erste Lage’ was met 52 wijnen vertegenwoordigd. De jaargang 2007 (waarom het bij deze beurs voornamelijk ging) en 2006 waren respectievelijk met 893 en 165 wijnen het sterkst present. In 2007 kostte de VDP-fles gemiddeld 8,90 euro, tweemaal zoveel als er nationaal gemiddeld voor een fles wijn werd betaald. Aan de vakhandel raakten de 198 VDP-bedrijven het laatste jaar meer dan één miljoen flessen kwijt teen een gemiddelde prijs van 21,50 euro.

Aromajaar

Over het oogstjaar 2007 is de VDP ronduit enthousiast. Evenals trouwens de proevers die het niet uitsluitend met vatmonsters moesten doen. De witte wijnen ontwikkelen zich goed. Tonen nu al een opmerkelijke balans en hebben zelden overdreven veel alcohol. Het is vooral een jaar van fruit en aroma’ s. De goede zuurruggengraat versterkte bovendien de mineraliteit. Voor de Rieslings komt daar nog bij dat ze goed gevuld en complex zijn en, zoals de Duitsers het graag typeren, een ‘filigraine’ structuur hebben. De druif heeft vrijwel overal de kans gekregen z’ n eigenschappen optimaal aan de wijn mee te geven. Ook over de rode wijnen zijn de producenten enthousiast. Fruit, elegantie, kleurintensief, geconcentreerd en een uitgewogen tanninestructuur zijn kenmerkend voor dit oogstjaar.

Voorkeuren

De ongeveer 3000 proevers die twee dagen lang langs de tafels in de Mainzer Rheingoldhalle schoven, hebben die pluspunten persoonlijk kunnen vaststellen. Zelf proefde ik zo’n 125 wijnen van wijngoederen die in de Bondsrepubliek hoog staan genoteerd, in het buitenland een goede reputatie hebben opgebouwd of bezig zijn ‘door te breken’.
Mijn voorkeurslijstje wit:

• Reichsgraf von Kesselstadt; Ries-‘chen’ Riesling Beerenauslese 2005
• Weingut Thanisch: Berncasteler Doctor Riesling late oogst 2006
• Schlossgut Diel: Dorsheim Pittermänchen Auslese 2007
• Monzinger: Frühlingsplätchen late oogst 2007
• Schäffer-Fröhlich: Gewürztraminer 2007
• Weingut Tesch: Deep Blue, late oogst 2007
• Gunderloch: Nackenberg Rothenberg Riesling 2007
• Wagner-Stempel: Siefenheimer Silvaner QBA 2007
• Burgerspital: Rieslaner late oogst 2007 (terugkruising)
• Glaser-Himmelstoss: Silvaner TBA 2007
• Wittman; Westhofener Morstein 2007 Riesling Auslese
• Johannishof: Winkeler Jesuitengarten Riesling late oogst 2007
• Weingut Künstler: Hochheimer Stielweg 2007 Riesling QBA (alte Reben)
• Schloss Vollrads: Riesling TBA 2005
• Robert Weil: Riesling Auslese Kiedrich Turmberg 2007
• Bürklin-Wolf: Hohenmorgen GC Riesling QBA 2001

Mijn voorkeur in rood ging uit naar aanzienlijk minder wijnen. De meeste zaten stevig in het hout of smaakten nadrukkelijk naar oude grote vaten. Misten nogal eens balans of leden aan fruitarmoede

• Schäffer-Fröhlich; Spätburgunder 2005
• Burgerspital: Blaufränkisch QBA 2005
• Staalicher Hofkellerei Würzburg: Würzburger Stein 2006 Spätburgunder QBA
• Weingut Adeneuer: Garkammer Spätburgunder 2005 Grosses Gewächs